Portal Medycyna Grabieniec, Łódź, Grabieniec 13
Twoja wyszukiwarka

Jesteś 9131492
odwiedzającym

poniedziałek 1 września 2014

PORADNIK MEDYCZNY > Choroby zakaźne

Pneumokoki i choroby pneumokokowe

O pneumokokach zrpbiło się w mediach głośno, a to za sprawą dużej kampanii edukacyjnej pod nazwą „Stop pneumokokom”, która ma na celu uświadomienie społeczeństwu jak niebezpieczne są to drobnoustroje i jak można się przed nimi bronić.

Pneumokoki o łacińskiej nazwie Streptococcus pneumoniae, dawniej określane mianem dwoinek lub diplokoków z uwagi na kształt przypominający płomień świecy, są bardzo częstymi bakteriami. Poznaliśmy wiele typów penumokoków, z których część atakuje przede wszystkim dorosłych, a inne przede wszystkim są groźne dla niemowląt i dzieci.

Niebezpieczna bakteria
Pomimo coraz nowocześniejszych metod leczenia i kolejnych generacji antybiotyków, nadal występują zgony dzieci i dorosłych z powodu zakażeń pneumokokami. Zakażeniom tym sprzyja:
- duża częstość występowania pneumokoków w drogach oddechowych ludzi,
- łatwość przenoszenia się ich drogą kropelkową,
- uszkodzenia nabłonka dróg oddechowych w przebiegu przewlekłego zapalenia oskrzeli, infekcji wirusowych albo grypy.

Do nosicielstwa pneumokoków i zachorowań szczególnie predysponują m. in.:
1. wiek do lat 2, z uwagi na niedojrzały układ odpornościowy.
2. przebywanie w zbiorowych placówkach dla dzieci, co sprzyja przenoszeniu pneumokoków między dziećmi,
3. palenie bierne osłabiające mechanizmy obronne nabłonka dróg oddechowych,
4. wcześniejsza infekcja dróg oddechowych osłabiająca odporność błony śluzowej,
5. przewlekłe choroby dolnych dróg oddechowych, układu krążenia i nerek
6. przewlekłe niedobory odporności wrodzone lub nabyte
7. leczenie immunosupresyjne nowotworów lub po przeszczepie narządu
8. cukrzyca
9. zakażenie wirusem HIV

Choroby pneumokokowe
Pneumokoki przyczyniają się do rozwoju wielu niebezpiecznych chorób.
1. Zapalenie płuc jest najczęstszym poważnym zakażeniem wywoływanym przez pneumokoki zarówno u niemowląt i dzieci, jak i u dorosłych. Często poprzedzone jest infekcją górnych dróg oddechowych i zaczyna się atakiem dreszczy, a potem gorączką z bólem w klatce piersiowej, dusznością i kaszlem z odkrztuszaniem. Dzięki stosowaniu antybiotyków ryzyko zgonu wynosi zredukowano do 10 procent.
2. Ropniak opłucnej jest powikłaniem pneumokokowego zapalenia płuc. Objawami są: gorączka, kaszel, duszność i przyspieszenie oddechu. Leczenie to m. in. antybiotykoterapia i drenaż opłucnowy. Czasem konieczne jest leczenie operacyjne.
3. Zapalenie zatok przynosowych pneumokokowe jest często następstwem przeziębienia. Świadczy o nim gorączka, ból głowy, ropna wydzielina spływająca do nosa i gardła oraz kaszel. Leczenie opiera się na antybiotykoterapii i lekach łagodzących objawy choroby. Powikłaniami mogą być m. in.: zapalenie ucha środkowego, obrzęk powiek, ropień oczodołu, zapalenie kości szczękowej, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.
4. Ostre zapalenie ucha środkowego pneumokokowe jest również często powikłaniem
5. nieżytu nosa i gardła. Objawy u małych dzieci to: gorączka, niepokój, płaczliwość, brak apetytu, męczenie podczas karmienia, pocieranie chorym uchem o poduszkę, czasem wymioty. Leczenie polega na antybiotykoterapii. Powikłaniami ostrego zapalenia ucha jest przewlekłe wysiękowe zapalenie ucha prowadzające do osłabienia słuchu, zapalenie wyrostka sutkowatego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.
6. Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych jest jednym z najcięższych zakażeń pneumokokowych. Choroba ta może rozwijać się w następstwie innej infekcji pneumokokowej np. zapalenia płuc, ucha środkowego, wyrostka sutkowatego, zatok obocznych nosa czy złamania kości podstawy czaszki. Dominującymi objawami są: gorączka, ból głowy, nudności, wymioty, światłowstręt, niepokój, sztywność karku czyli niemożność przygięcia brody do klatki piersiowej, uwypuklenie ciemiączka u niemowląt. Czasem chory może być podsypiający lub nie można go dobudzić. Do terapii włącza się antybiotyki oraz inne leki w zależności od stanu chorego. Pomimo leczenia śmiertelność jest duża i wynosi około 30 procent. Po przechorowaniu pneumokokowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych mogą pozostać różnorodne defekty neurologiczne: niedosłuch, niedowłady i inne objawy ubytkowe oraz skłonność do drgawek.
7. Bakteriemia pneumokokowa rozwija się w sytuacji, kiedy pneumokoki dostają się do krwi, najczęściej w przebiegu pneumokokowego zapalenia płuc, opon mózgowo-rdzeniowych czy zatok. Może też rozwinąć się u osoby do tej pory zdrowej w przebiegu wirusowej infekcji górnych dróg oddechowych czyli przeziębienia. Następstwem bakteriemii może być posocznica, która jest bardzo ciężkim zakażeniem uogólnionym. Zwiastunami jej są: szybko narastająca gorączka, dreszcze, przyspieszenie tętna i oddechu. W dalszym etapie choroby może dochodzić do wstrząsu septycznego ze spadkiem ciśnienia, zaburzeniami krzepnięcia i niewydolnością wielonarządową. Śmiertelność w posocznicy wynosi 15-20 procent, a we wstrząsie septycznym sięga 40-60 procent.
8. Zapalenie wsierdzia jest najczęściej powikłaniem pneumokokowego zapalenia płuc lub posocznicy pneumokokowej. Towarzyszy mu gorączka i niszczenie zastawek serca, co doprowadza do niewydolności krążenia. Leczenie obejmuje antybiotyki, leki krążeniowe i nasercowe oraz zabieg kardiochirurgiczny.

Zapobieganie chorobom pneumokokowym
Jak widać z powyższej, krótkiej prezentacji pneumokoki są drobnoustrojami zarówno powszechnie występującymi, jak i bardzo niebezpiecznymi dla naszego zdrowia i życia. Dlatego optymalną metodą uniknięcia zakażenia pneumokokowego jest profilaktyka czynna czyli szczepienie uodporniające przeciwko pneumokokom. Składnikiem szczepionki stymulującym odporność są wielocukry otoczkowe Streptococcus pneumoniae. W naszym kraju dostępne są dwa rodzaje szczepionki przeciwko pneumokokom.
1. Szczepionka nieskoniugowana (polisacharydowa) , zawierająca wielocukry otoczkowe z 23 szczepów Streptococcus pneumoniae, która przeznaczona jest dla dzieci powyżej 2 roku życia i dorosłych oraz
2. szczepionka skoniugowana, zawierająca wielocukry otoczkowe z 7 serotypów najczęściej wywołujących zakażenia u dzieci poniżej 2 r.ż. skoniugowane z białkiem nośnikowym, przeznaczona dla niemowląt i małych dzieci do lat 5.

Szczepionka nieskoniugowana (Pneumo 23, Pneumovax 23)
Wskazania do szczepionki nieskoniugowanej:
1. osoby powyżej 65 r.ż.
2. dzieci powyżej 2 r.ż. oraz dorośli z podwyższonych grup ryzyka:
- z przewlekłymi schorzeniami układu krążenia,
- z przewlekłymi schorzeniami układu oddechowego,
- z cukrzycą,
- z chorobą alkoholową,
- z zespołem nerczycowym,
- z nabytymi i wrodzonymi zespołami niedoboru odporności,
- z anemią sierpowatokrwinkową,
- z przewlekłymi chorobami wątroby,
- z przewlekłą niewydolnością nerek,
- po przeszczepie narządów i szpiku,
- leczonych przewlekle immunosupresyjnie
2. osoby po usunięciu śledziony lub z czynnościową niewydolnością śledziony,
3. osoby z chorobami nowotworowymi, zwłaszcza krwi.
Szczepionka ta znajduje się w wykazie szczepień zalecanych dla dorosłych i dla dzieci powyżej 2 roku życia w Programie Szczepień Ochronnych na 2009 r. Podaje się ją podskórnie lub domięśniowo zgodnie z zaleceniami producenta. Ochronne miano przeciwciał pojawia się po około 3 tygodniach od zaszczepienia i u 90 do 95 procent zaszczepionych przeciwciała te obecne są przeciw większości lub wszystkim 23 antygenom pneumokokowym.

Szczepionka skoniugowana (Prevenar
Jest nowoczesną szczepionką przeciwko pneumokokom, która daje trwałe utrzymywanie się odporności i zapewnia ochronę przed 71-86 procent szczepów pneumokokowych.
Wskazania do szczepionki skoniugowanej:
1. dzieci od 2 m.ż. do 2 r.ż.
2. dzieci w wieku od 2 do 5 r.ż. w grupach ryzyka (z chorobami przewlekłymi, zaburzeniami odporności, uczęszczające do żłobka, przedszkola).
Szczepionka ta znajduje się w wykazie szczepień zalecanych dla dzieci w Programie Szczepień Ochronnych na 2009 r. i można podawać ją równocześnie z innymi szczepionkami zgodnie z obowiązującym Programem.
Szczepionkę skoniugowaną podaje się tylko domięśniowo, a dawkowanie dobiera się zgodnie z zaleceniem producenta.
Przeciwwskazania do obu rodzajów szczepionki to:
- ciąża,
- nadwrażliwość na którykolwiek ze składników,
- ostre choroby przebiegające z gorączką (przeciwwskazanie czasowe),
- objawy neurologiczne po podaniu poprzedniej dawki.

Informacje o szczepionkach i terminach szczepień zainteresowani uzyskają od swojego internisty, lekarza rodzinnego lub pediatry. Ponieważ szczepionki te nie są objęte obowiązkowym kalendarzem szczepień, należy liczyć się z każdorazowym zakupem szczepionki w aptece. Odpłatna szczepionka Prevenar jest zawsze dostępna w naszej placówce w WYJĄTKOWO promocyjnej cenie 269,90 zł. ZAPRASZAMY!

O szczepionce przeciwko pneumokokom dowiesz się więcej klikając TUTAJ!



Piśmiennictwo:
1. „Choroby zakaźne i pasożytnicze”, red. Z. Dziubek, PZWL, wyd. II, poprawione i uzupełnione, 2000 r.
2. Załącznik do Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego z dn. 01.04.2009 r. w sprawie zasad przeprowadzania szczepień ochronnych przeciw chorobom zakaźnym w 2009 r.

lek. med. Ewa Pakuła