Portal Medycyna Grabieniec, ��d�, Grabieniec 13
Twoja wyszukiwarka

Jesteďż˝ 9520916
odwiedzaj�cym

sobota 25 października 2014

PORADNIK MEDYCZNY > Układ pokarmowy

Bóle brzucha

Jedną z bardzo częstych dolegliwości są bóle brzucha. Dzieje się tak, ponieważ w obrębie jamy brzusznej znajduje się wiele narządów, z których praktycznie każdy może stać się źródłem bólu. Jednocześnie bliskie sąsiedztwo tych organów oraz powiązania czynnościowe między nimi powodują, że czasem ustalenie przyczyny bólu nie od razu jest pewne i wymaga przeprowadzenia dodatkowej diagnostyki. Z drugiej strony osoby z bólem brzucha z różnych względów mogą zgłaszać się w pierwszej kolejności do aptekarza i od niego oczekiwać pomocy oraz skutecznych leków, dostępnych bez recepty, oczywiście. Rozmawiając z pacjentem o jego bólu, zawsze trzeba go poinformować o konieczności skonsultowania swoich dolegliwości z lekarzem, który jako jedyny jest uprawniony do postawienia diagnozy i wdrożenia dalszego leczenia. Warto też przypomnieć sobie krótką charakterystykę najczęstszych przyczyn bólów brzucha.
     
     1. Nagły, tępy, gniotący ból w okolicy prawego podżebrza
     Taki napadowy ból często jest objawem kamicy żółciowej i pojawia się zazwyczaj w nocy lub nad ranem. Ból może promieniować do tyłu lub pod prawą łopatkę. Towarzyszą mu nudności i wymioty nie dające ulgi oraz wzdęcia brzucha. Chory bardzo cierpi, a żadna pozycja nie łagodzi bólu. Do chorego z kolką żółciową najczęściej wzywane jest pogotowie ratunkowe. Z leków dostępnych bez recepty można polecić przeciwbólową pyralginę, rozkurczową drotawerynę. Po ataku kolki żółciowej wskazane są leki żółciotwórcze i żółciopędne, które zwalczają zastój żółci np. Bilocol, Cholamid, Cholestil, Cholagogum, Raphacholin, Terpichol.
     Jeśli ból kolkowy nie mija w ciągu kilku godzin lub pojawia się żółtaczka albo gorączka, dalsze samoleczenie nie jest wskazane i taki chory wymaga szybkiego zbadania przez lekarza.
     
     2. Kłucie pod żebrami
     Czasem u osób zdrowych, zwłaszcza młodych, pojawia się w czasie wysiłku fizycznego krótkotrwały ostry ból w okolicy jednego z łuków żebrowych, zwłaszcza po jedzeniu. Wystarczy jednak zrobić krótką przerwę na odpoczynek, a ból przechodzi samoistnie. Ból ten wywołany jest obkurczaniem się jelit, w których zmniejsza się przepływ krwi w trakcie wysiłku fizycznego na rzecz pracujących mięśni. Kłucie nie wymaga leczenia, a jedynie zachowania 1-2 godzinnej przerwy w wysiłku fizycznym po posiłku.
     
     3. Przewlekłe bóle w prawej połowie jamy brzusznej
     Mogą być pochodzenia jelitowego, choć często traktowane są jako objaw przewlekłego zapalenia wyrostka robaczkowego lub pęcherzyka żółciowego. Jeśli współistnieje z nimi niedokrwistość to z dużym prawdopodobieństwem można podejrzewać raka okrężnicy. Dlatego nie należy poprzestać tylko na sprzedaży leków przeciwbólowych i rozkurczowych, lecz namówić pacjenta z takimi objawami na jak najszybszą wizytę u lekarza.
     
     4. Przewlekłe bóle brzucha z biegunką
     Są objawami stanów zapalnych jelit np. wrzodziejącego zapalenia jelit, choroby Leśniowskiego-Crohna, uchyłkowatości, popromiennych czy niedokrwiennych. Wymagają dokładnej diagnostyki i ukierunkowanego leczenia.
     
     5. Tępy, ściśle umiejscowiony, powtarzający się ból w nadbrzuszu lub w dołku podsercowym związany ze zjedzeniem posiłku
     Jest często objawem choroby wrzodowej, której mogą również towarzyszyć odbijania i zgaga. Ból ten występuje na czczo lub w 2-3 godziny po posiłku i nie promieniuje.
     Ból w nadbrzuszu może czasem pojawiać się również w przebiegu choroby refluksowej przełyku, w obrazie której występują również zgaga, bolesne połykanie, bóle w klatce piersiowej. Bóle te nasilają się po potrawach tłustych, smażonych, kawie, alkoholu, ostrych przyprawach, a także po schyleniu tułowia lub położeniu się.
     W obu przypadkach z leków dostępnych w aptece można polecić rozkurczową drotawerynę, ranitydynę zmniejszającą wydzielanie kwasu solnego w żołądku oraz leki alkalizujące, a w dalszej kolejności zgłoszenie się do lekarza.
     
     6. Ból i dyskomfort w nadbrzuszu
     Często związany jest z tzw. dyspepsją czyli niestrawnością, której towarzyszą puste odbijania, wzdęcia brzucha i uczucie pełności po jedzeniu. Pacjent z niestrawnością ogólnie czuje się dobrze, nie chudnie, nie ma niedokrwistości i zaburzeń w rytmie oddawania stolca. W aptece na dyspepsję można polecić leki alkalizujące oraz blokery receptora histaminowego H2 np. ranitydynę. Niektórym pacjentom pomagają leki ziołowe dostępne w aptece bez recepty. Są to: dziurawiec lub mięta skojarzone z łagodnymi preparatami uspokajającymi np. melisą. Można również polecać siemię lniane, które zaparzone najlepiej zażywane przed snem. Stosując zioła trzeba pamiętać, że mięta jest przeciwwskazana przy zgadze, ponieważ może ją jeszcze bardziej nasilać. Natomiast jeśli w/w objawom towarzyszy brak łaknienia, osłabienie, niedokrwistość oraz stopniowy ubytek masy ciała, świadczyć to może o rozwijającym się raku żołądka. Dlatego każdy powtarzający się ból w nadbrzuszu wymaga oczywiście dokładnej diagnostyki – przede wszystkim gastrofiberoskopowej i leczenia zależnego od wyników badania.
     
     7. Nagły ból w nadbrzuszu lub w okolicy pępka schodzący do prawego dołu biodrowego
     Jest często objawem ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego, które typowo zaczyna się od nieokreślonego bólu w nadbrzuszu lub okolicy pępkowej lokalizującego się po kilku godzinach w obrębie prawego dołu biodrowego. Ból ten nasila się podczas ruchów i kaszlu, toteż chory zazwyczaj leży nieruchomo w jednej, dogodnej dla niego pozycji z podkurczonymi nogami. Następnie dołączają się wymioty, a później gorączka do 38oC z przyspieszonym tętnem. Ostrego zapalenie wyrostka robaczkowego nie wolno leczyć samemu, ponieważ zwłoka w czasie grozi jego perforacją i zapaleniem otrzewnej. Pacjenta z takimi objawami należy natychmiast pokierować do oddziału chirurgicznego.
     
     8. Nagły, silny ból w okolicy lewego podżebrza
     Bardzo silne bóle w górnej części brzucha po stronie lewej z opasującym promieniowaniem do pleców mogą świadczyć o ostrym zapaleniu trzustki. Ból brzucha jest stały, uporczywy i długotrwały – trwający nawet kilka dni. Nie ustępuje po typowych lekach przeciwbólowych, dostępnych w aptece bez recepty. Ból zmniejsza się, gdy chory przyjmuje pozycję siedzącą z pochyleniem się do przodu, a nasila się podczas kaszlu lub głębszego oddychania. W większości przypadków bólowi towarzyszą nudności i wymioty nie przynoszące ulgi, natomiast mogą one prowadzić do odwodnienia chorego i pogorszenia jego stanu. Ostre zapalenie trzustki wymaga leczenia szpitalnego, gdyż jest to stan zagrożenia życia.
     
     9. Przewlekłe bóle w okolicy lewego podżebrza lub dołka podsercowego po jedzeniu
     Ich przyczyną może być przewlekłe zapalenie trzustki, które jest spowodowane stopniowym nieodwracalnym uszkodzeniem tego narządu. W efekcie trzustka nie produkuje wystarczającej ilości enzymów trawiennych i dochodzi do zaburzeń w trawieniu. Oprócz bólu, występują: uczucie pełności po jedzeniu, wzdęcia brzucha, nudności i wymioty. Ból może promieniować do lewej łopatki i barku. Gdy choroba trwa długo dochodzi do zaburzeń wchłaniania, co prowadzi do tzw. biegunki tłuszczowej i chudnięcia. W celu leczenia zespołu złego wchłaniania na tle uszkodzenia trzustki poleca się preparaty enzymów trzustkowych. Przeciwbólowo działają: pyralgina lub paracetamol skojarzony z drotaweryną.
     
     10. Ostry, stały ból brzucha
     Może pojawić się w każdej części jamy brzusznej - bezpośrednio tam, gdzie rozwija się ostry stan zapalny, które obejmujący otrzewną ścienną. Ból taki nasila się przy ucisku powłok brzusznych lub po nagłym oderwaniu ręki od skóry brzucha. Nasila się też podczas ruchów chorego, dlatego chory leży spokojnie. Poza tym w miejscu bólu pojawia się tzw. obrona mięśniowa czyli wzrost napięcia mięśni powłok brzucha. Objawy te wskazują na zapalenie otrzewnej wymagające natychmiastowego leczenia w oddziale chirurgicznym, gdyż jest to stan zagrożenia życia.
     
     11. Ostre, kurczowe bóle brzucha z wymiotami i biegunką
     Mogą świadczyć o zatruciu pokarmowym zwłaszcza, gdy towarzyszy im gorączka. Często sam chory potrafi określić, jaka potrawa spowodowała zatrucie. Przy zatruciu pokarmowym warto polecić Gastrolit uzupełniający utraconą wraz z wymiotami i biegunką wodę oraz elektrolity, jak i węgiel aktywowany pochłaniający toksyny bakteryjne, który jest skuteczny jest w dużych ilościach. Innymi pomocnymi lekami są: tanninum albuminatum lub smektyt, które jednocześnie działają lekko zapierająco. Silnie przeciwbiegunkowo działa także loperamid. Wszystkie wymienione leki dostępne są w aptekach bez recepty.
     
     12. Tępy ból w podbrzuszu u kobiety z częstym oddawaniem moczu
     Najczęściej jest spowodowany ostrym zapaleniem pęcherza moczowego. Czasem w przebiegu choroby może pojawić się krwiomocz. Temperatura ciała jest zwykle prawidłowa lub notuje się niewielki stan podgorączkowy. Z leków dostępnych bez recepty można polecić Urosept lub Urinal, witaminę C oraz przyjmowanie zwiększonej ilości płynów przez kilka dni. W razie braku poprawy konieczna jest konsultacja lekarza.
     
     13. Ostry ból w okolicy lędźwiowej promieniujący do podbrzusza
     Jest to typowy objaw kolki nerkowej związanej z przesuwaniem się złogu czyli kamienia z nerki przez moczowód do pęcherza moczowego. Ból ten może też promieniować do moczowodu do pachwiny, narządów płciowych lub uda. Jest bardzo silny i ostry, towarzyszy mu wzdęcie brzucha, czasem występują również nudności i wymioty. Chory z kolką nerkową jest niespokojny, gdyż żadne ułożenie nie łagodzi wyraźnie bólu. Gdy złóg umiejscawia się w moczowodzie chory odczuwa bóle w okolicy pachwiny i talerza kości biodrowej. W czasie ataku kolki mocz oddawany jest często, za to w małych ilościach i czasem o zabarwieniu krwistym. Ból może trwać nawet kilka godzin i okresowo nasilać się. Ustępuje niemal natychmiast, gdy kamień zostanie wydalony z dróg moczowych z moczem na zewnątrz. Jeśli w czasie kolki nerkowej pojawia się gorączka, to może świadczyć o zakażeniu dróg moczowych. Dostępne bez recepty leki przeciwbólowe i rozkurczowe przy kolce nerkowej nie są skuteczne, dlatego zazwyczaj wzywane jest pogotowie ratunkowe w celu doraźnego podania silniejszych leków. Po ataku kolki nerkowej poleca się ziołowe leki działające dezynfekująco i moczopędnie np. Ginjal, Rowatinex.
     
     14. Ostre bóle brzucha po urazie lub u osób zażywających leki przeciwzakrzepowe
     Mogą świadczyć o powstającym krwiaku pozaotrzewnowym. Towarzyszy mu zawsze nagle występująca niedokrwistość i podrażnienie otrzewnej. Krwiak pozaotrzewnowy wymaga leczenia szpitalnego.
     
     15. Pulsujące bóle brzucha
     Są charakterystyczne dla tętniaka aorty brzusznej. Bóle te mogę występować w każdym odcinku brzucha i często promieniują do krzyża oraz krocza. Wymagają szybkiej diagnostyki i decyzji co do sposobu leczenia. Jeśli dochodzi do pękania tętniaka aorty brzusznej, to ból upodabnia się do bólu towarzyszącego ostremu zapaleniu trzustki, a stan chorego bardzo szybko pogarsza się na skutek rozwijającego się wstrząsy krwotocznego. Jest to stan olbrzymiego zagrożenia życia i tylko natychmiastowa operacja naczyniowa ratuje chorego.
     
     16. Bóle ostre, kłujące, nasilające się podczas ruchów
     Są to często nerwobóle, które pojawiają się w przebiegu chorób rdzenia kręgowego, korzeni nerwowych i nerwów międzyżebrowych. Ich przyczyną najczęściej jest stan zapalny nerwu. Czasem nerwoból może zostać wywołany przez gwałtowny ruch tułowia lub niewielki uraz. W miejscu nerwobólu skóra jest bolesna przy dotyku. Na nerwoból można polecić dostępny bez recepty paracetamol, ibuprofen albo naproksen.
     Zdarza się, że ból brzucha jest zwiastunem półpaśca, ostrej choroby wirusowej przebiegającej pod postacią zapalenia nerwu czuciowego. Chory odczuwa silne i palące bóle w obszarze skóry unerwionej przez nerw zaatakowany prze wirusa, która po 2-4 dniach ulega zaczerwieniu i obrzękowi, a następnie pojawiają się na niej czerwone grudki i pęcherzyki. Jak sama nazwa wskazuje, półpasiec zawsze obejmuje jedną połowę ciała. Półpaśca, w momencie pojawienia się zmian skórnych, jest łatwo rozpoznać na podstawie wyglądu skóry. Jako pierwszą pomoc można polecić Pudroderm do smarowania wykwitów i wymienione wyżej leki przeciwbólowe. Dalsze leczenie ordynuje natomiast lekarz.
     
     17. Bóle brzucha mogą pochodzić również od narządów znajdujących się poza jamą brzuszną. Przede wszystkim trzeba wymienić tu:
     - choroby narządów klatki piersiowej (np. niewydolność wieńcową, zawał dolnej ściany serca, zapalenie opłucnej, zapalenie przełyku)
     - choroby kręgosłupa (np. zmiany zwyrodnieniowe, zapalne, nowotworowe)
     - choroby rdzenia kręgowego i nerwów rdzeniowych (np. nerwobóle, zespoły korzeniowe)
     - skręt jądra
     Badaniami pomagającymi w rozpoznaniu ich są: ekg, badania laboratoryjne krwi, zdjęcie radiologiczne klatki piersiowej, badania radiologiczne, CT lub NMR kręgosłupa.
     
     18. Bóle o zmiennym charakterze i zmiennej lokalizacji
     Czasem bóle brzucha są następstwem różnych stanów psychicznych. Towarzyszą im z reguły różne objawy wegetatywne takie, jak: wzrost napięcia powłok brzusznych, nudności, bicie serca, przyspieszenie oddechu, lęk lub niepokój. Obserwując chorego z takimi bólami zauważamy dużą rozbieżność pomiędzy dobrym stanem ogólnym, a natężeniem bólu zgłaszanego przez chorego. Tym niemniej rozpoznanie bólów brzucha jako psychogennych wymaga uprzedniego wykluczenia innych przyczyn bólu w jamie brzusznej.

lek. med. Ewa Pakuła - "Bez Recepty" - 02/2007