Portal Medycyna Grabieniec, Łódź, Grabieniec 13
Twoja wyszukiwarka

Jesteś 8933232
odwiedzającym

sobota 2 sierpnia 2014

PORADNIK MEDYCZNY > Inne > Alergia

Dieta alergika

Choroby alergiczne występują obecnie masowo, a dzięki postępowi diagnostycznemu coraz częściej okazuje się, że przyczyną tych dolegliwości jest spożywany pokarm czy też jego konserwanty. Na alergię pokarmową chorują nie tylko dzieci, ale również dorośli. Częstość tej alergii u dzieci szacuje się na 1-27 procent, co jest zależne od sposobu żywienia. Alergia pokarmowa najczęściej występuje w okresie niemowlęcym i wczesnodziecięcym, ponieważ w tym czasie czynność przewodu pokarmowego nie jest w pełni dojrzała i dotyczy głównie uczulenia na marchew, jabłko, białko mleka krowiego, a także białko jaja kurzego, niektóre ryby, truskawki, czekoladę, pomidory, cytrusy i banany. Najczęściej pierwsze objawy alergii pokarmowej u malucha to: swędzące zmiany wypryskowe na skórze twarzy i w zgięciach stawów, a następnie bolesne kolki jelitowe, ulewania, wymioty, wolne stolce, zmniejszone przyrosty ciężaru ciała, gorszy rozwój psychoruchowy. W ciężkich przypadkach, przebiegających gwałtownie, może dojść do odwodnienia na skutek obfitych wymiotów i biegunki.
     Większość młodocianych pacjentów z alergią pokarmową jest wrażliwa na silne alergeny zawarte np. w jajkach, mleku, bananach, orzechach i soi. Czasem alergia ta utrzymuje się do wieku dojrzałego i starszego, a osoby takie wrażliwe są nawet na śladowe ilości tych pokarmów. Najczęściej w ciągu kilkunastu sekund po spożyciu produktu uczulającego dorosły alergik zaczyna odczuwać pieczenie lub swędzenie warg i języka albo ich obrzęk. Przerwanie jedzenia najczęściej powoduje szybkie ustępowanie objawów. Dzięki skojarzeniu tych dwóch faktów można w przyszłości unikać alergizującego pożywienia.
     Rozpoznanie alergii pokarmowej opiera się na wykonaniu testów uczuleniowych na poszczególne pokarmy: skórnych lub z próbki krwi. Objawy alergii pokarmowej ustępują zwykle po wykluczeniu z diety szkodliwego pokarmu. Dlatego tak ważne jest wykrycie, który składnik pokarmowy uczula.
     Czas i rodzaj stosowanej diety eliminacyjnej jest różny i decyduje o tym lekarz opiekujący się dzieckiem. Nie ma natomiast żadnego uzasadnienia rygorystyczne wykluczenie z diety dziecka alergicznego wszystkich pokarmów, które mogą uczulać, bo zwykle jest ono uczulone na 1-2 składniki. Pozostałe natomiast są przez dziecko dobrze tolerowane. Dieta dla każdego alergicznego dziecka powinna być zindywidualizowana.
     U starszych dzieci alergia pokarmowa może ustąpić albo może (ale nie musi) przekształcić się w inny rodzaj uczulenia np. atopowe zapalenie skóry lub astmę oskrzelową.
     Najczęstszą przyczyną alergii pokarmowej u niemowląt jest uczulenie na marchew, jabłko i białka mleka krowiego. Przy czym częstość występowania tych uczuleń jest podobna. Niektórzy rodzice dzieci uczulonych na mleko krowie podają im w zamian mleko kozie jako „zdrowsze”, ale około 70 procent z tych dzieci wykazuje również alergię krzyżową na mleko kozie.
     Natura tymczasem zadbała o nasze niemowlęta, ponieważ idealnym pokarmem dla nich jest mleko matki. Stąd warto namawiać każdą młodą mamę do karmienia piersią, a nie podawania butelki z mieszanką mleczną. Udowodniono, że karmienie piersią najlepiej zabezpiecza niemowlę przed rozwojem alergii. Jeśli jednak karmiąca matka pochodzi z rodziny alergicznej lub sama cierpi na jakąś alergię albo u jej dziecka wystąpiły alergii pokarmowej, to zaleca się jej dietę eliminacyjną niskoalergiczną (zawsze pod kontrolą lekarza lub dietetyka). Powinna ona wówczas wykluczyć z żywienia produkty, które alergizują jej dziecko np.: mleko i produkty mleczne, ryby, jaja, pszenicę, owoce cytrusowe, orzechy (szczególnie ziemne i laskowe), seler - bo ich alergeny mogą przedostawać się do jej mleka. Dzieci z alergią pokarmową na mleko krowie oraz matki karmiące takie dzieci powinny otrzymywać mieszanki mlekozastępcze np. Nutramigen, Bebilon, Isomil, Aptamil, Prosobee, Humana SL w ilościach zalecanych przez producenta. Pokarmy uzupełniające można wprowadzać dopiero pod koniec 6 miesiąca życia malucha. Dziecko uczulone na białko mleka krowiego nie powinno jeść mięsa wołowego i cielęciny, ponieważ może być również uczulone na ich białka. Można mu natomiast podawać mięso z indyka lub królika, bacznie obserwując tolerancję dziecka. Warto też podawać maluchowi gotową przemysłową żywność dla dzieci (kleiki, kaszki i potrawy w słoiczkach), ponieważ wytwarzanie jej jest kontrolowane i odbywa się zgodnie z normami polskimi. Ważne, aby posiłek dziecka nie zawierał więcej niż 3 składniki jednocześnie (np. indyk, marchewka i ziemniaki).
     Urozmaicanie diety starszego niemowlęcia powinno odbywać się stopniowo, czyli wprowadzamy nie więcej niż jeden nowy pokarm tygodniowo bacznie obserwując stan zdrowia malucha. Kolejność włączania do diety nowych produktów jest następująca: marchew, ziemniak, ryż, indyk, królik, jabłko, gruszka, morela, brzoskwinia, żurawina, kukurydza. Zamiast pieczywa i wypieków z mąki z naszych rodzimych zbóż (zwwierających gluten), można podawać dziecku własne wypieki w oparciu o gotowy produkt zbożowy bezglutenowy np. Sinlac zastępujący mąkę. Pokarmy silnie uczulające jak: mleko, soja, jajka, cytrusy, orzechy, pomidory, truskawki, ryby, czekoladę i seler można kolejno wprowadzić dopiero w drugim roku życia dziecka po konsultacji z lekarzem. Najlepszą metodą przygotowywania potraw dla alergicznego malucha jest gotowanie lub duszenie. Doskonałe są dla niego zupy, przetarte warzywa i owoce, kisiele na soku owocowym, potrawy mięsne gotowane lub duszone, gotowane ziemniaki, ryż lub kasza. Sól w diecie alergika trzeba używać w ograniczonej ilości. Smak potraw można poprawić dodając odrobinę masła czy koperku. Przeciwwskazane są dania ostro przyprawione, smażone i tłuste.
     Również dla dorosłych mających objawy uczulenia na poszczególne pokarmy, jedyną metodą leczenia jest zastosowanie diety wykluczającej szkodliwe produkty. Zwykle dorosły doskonale orientuje się co mu szkodzi, a co nie i utrzymanie własnej diety eliminacyjnej nie stanowi dużego problemu. Kłopoty mogą pojawiać się w restauracji, na spotkaniu towarzyskim czy przyjęciu, ponieważ nie zawsze wiadomo jakie składniki zostały wykorzystane do podawanych potraw.
     Warto wspomnieć jeszcze o nadwrażliwości na konserwanty szeroko stosowane w przemyśle spożywczym. One również mogą wywoływać objawy uczuleniowe, nieraz nawet silne. Najczęściej stosowane są parabeny czyli pochodne kwasu benzoesowego, które dodawane są do napojów chłodzących, soków (głównie jarzynowych), galaretek, dżemów, słodyczy, wyrobów mleczarskich, sałatek, ketchupu, majonezu oraz konserw rybnych i mięsnych. Parabeny znajdują się również w kosmetykach i niektórych lekach (maści i krople oczne).
     Objawy nadwrażliwości może wywoływać również glutaminian sodu dodawany często do kostek rosołowych, zup w proszku, gotowych potraw w puszkach itp. w celu poprawy smaku. Jest on również szeroko stosowany w daniach kuchni chińskiej i wietnamskiej.
     Osoby z uczuleniem na konserwanty i inne środki chemii spożywczej nie mogą spożywać artykułów spożywczych przemysłowo przetworzonych. Odpowiednia dla nich jest żywność naturalna oraz przygotowywana w domu. Mogą również spożywać przetwory warzywne i owocowe (warzywa kwaszone, marynowane, dżemy, konfitury) zrobione w domu, ponieważ konserwowane są one jedynie wysoką temperaturą.
     Opisane postępowanie dietetyczne trwać może nawet kilka-kilkanaście lat, a czasem nawet cale życie i wymaga ścisłego przestrzegania. Pamiętajmy, że każde odstępstwo od diety może prowadzić do nasilenia objawów alergii pokarmowej i pogorszenia zdrowia dziecka czy dorosłego.

lek. med. Ewa Pakuła - "Dbam o zdrowie" - czerwiec 2003