Portal Medycyna Grabieniec, ��d�, Grabieniec 13
Twoja wyszukiwarka

Jeste� 9650683
odwiedzaj�cym

poniedziaek 24 listopada 2014

PORADNIK MEDYCZNY > Ukad moczowo-pciowy

Antykoncepcja – zalety i wady

Niezalenie od tego czym jest dla czowieka seks: miosnym uniesieniem doprowadzajcym do rozkoszy, przygodnym kontaktem czy obowizkiem maeskim wie si z nim zawsze moliwo poczcia dziecka, ktre przecie ma prawo przyj na wiat jako oczekiwane i kochane, a nie jako tzw. „wpadka” komplikujca ycie jego rodzicom.
Biorc pod uwag fakt, e wspycie seksualne rozpoczynaj ju nastolatki, naley jak najszerzej upowszechnia wiedz o skutecznych metodach antykoncepcyjnych, dziki ktrym mona unika niepodanych ciy. Antykoncepcja jest rwnie jednym z elementw tzw. bezpiecznego seksu, w czasie ktrego nie grozi nam zakaenie si infekcjami przenoszonymi drog pciow takimi jak np. HIV, zapalenie wtroby typu B, kia, rzeczka czy chlamydioza.

Antykoncepcj moemy podzieli na:
1. naturaln czyli nie zaburzajc naturalnej podnoci kobiety i obejmujc metod kalendarzow, metod termiczn oraz obserwacj luzu metod Billingsw.
2. mechaniczn
3. chemiczn
4. wkadki domaciczne
5. hormonaln
6. sterylizacj.

Poniewa metod antykoncepcji jest wiele, a kada z nich ma swoje zalety i wady, wskazania i przeciwwskazania do stosowania, tylko analizujc wszystkie te dane mona dobra waciw antykoncepcj dla danej osoby.
Skuteczno poszczeglnych metod antykoncepcji ocenia si wg wskanika Pearla, ktry mwi do ilu ci dojdzie u 100 kobiet stosujcych dan metod antykoncepcyjn w cigu jednego roku. Im niszy jest wskanik Pearla, tym metoda antykoncepcyjna jest skuteczniejsza. Zazwyczaj wskanik ten podawany jest w postaci dwch wartoci – niszej (ktra dotyczy osb zdyscyplinowanych w stosowaniu danej metody) i wyszej dotyczcej osb, ktre zapominaj o metodzie lub np. wyduaj zalecone przez producenta odstpy czasowe. Bez stosowania antykoncepcji wskanik Pearla wynosi 85-90.

Antykoncepcja mechaniczna
Metoda ta obejmuje stosowanie prezerwatywy (gumki, kondomu) zakadanej na mskiego czonka wykonanej z lateksu lub kapturka zakadanego na szyjk macicy i speniajce rol fizycznej bariery oddzielajcej nasienie od rodowiska pochwy i macicy. Rozmiar kapturka musi dobra ginekolog i nauczy go zakada.

Aby prezerwatywa i kapturek speniay swoje zadanie jako metoda antykoncepcyjna naley stosowa je podczas kadego stosunku i zakada zanim dojdzie do kontaktu z narzdami pciowymi kobiety. Nie naley smarowa ich adnymi rodkami zwilajcymi na bazie oleju, poniewa olej uszkadza gum lateksow. Prezerwatywy i kapturki s przeznaczonego do uytku jednorazowego. Wskanik Pearla dla prezerwatywy wynosi 3-12, a dla kapturka 10-19.

Zalety to:
- atwa dostpno bez recepty
- mono natychmiastowego zastosowania
- zabezpieczenie przez zakaeniami przenoszonymi drog pciow

Wady to:
- skuteczno uzaleniona od dokadnego przestrzegania instrukcji uycia
- obnienie dozna seksualnych
- moliwo uczulenia na lateks
- kapturek moe w czasie stosunku ulec przesuniciu.

Antykoncepcja chemiczna
Nale do niej rodki w postaci pianki, kremu lub globulek stosowanych miejscowo do pochwy na 10-20 minut przed stosunkiem zawierajce substancj plemnikobjcz (nonoksynol), ktra inaktywuje plemniki. Wskanik Pearla dla tej metody 4-30.

Zalety chemicznych rodkw antykoncepcyjnych to:
- atwa dostpno bez recepty
- mono natychmiastowego ich zastosowania
- mono czenia z antykoncepcj mechaniczn

Wady chemicznych rodkw antykoncepcyjnych to:
- skuteczno uzaleniona od dokadnego przestrzegania instrukcji uycia,
- moliwo uczulenia na substancj czynn
- moliwo podranienia bony luzowej pochwy, sromu lub odzi.

Wkadki domaciczne
Znane te jako spirale (IUD – ang. Intra-Uterine Device) s wygodn i pewn metod antykoncepcyjn dla kobiety. Wkadka zakadana jest przez lekarza do jamy macicy na okres 3-5 lat. Ma ksztat litery T, S cyfry 7 czy uku i wykonana jest z miedzi, ktra osabia ruchliwo plemnikw, ogranicza ich zdolno do pokonania luzu szyjkowego oraz wywouje stan zapalny w bonie luzowej macicy z towarzyszc obecnoci leukocytw niszczcych plemniki i komrk jajow. Uniemoliwia te zagniedenie si zarodka. Polecana jest dla kobiet, ktre nie planuj w cigu najbliszych kilku lat dzieci. Wskanik Pearla 0,6-6.

Wkadka domaciczna z hormonem gestagenem jest skuteczniejsza ni klasyczna wkadka, poniewa uwalniajcy si w sposb stay hormon ze zbiorniczka we wkadce powoduje zagszczenie luzu szyjkowego blokujcego przenikanie plemnikw oraz zanik bony luzowej macicy uniemoliwiajcy ewentualne zagniedenie si zapodnionego jajeczka. Wskanik Pearla 0,2 –1,0.

Zalety wkadek to:
- wysoka skuteczno
- dugotrwae dziaanie
- brak oglnoustrojowych objaww ubocznych
- moliwo stosowania u kobiet karmicych piersi

Wady wkadek to:
- na pocztku ble podbrzusza
- niekiedy plamienia
- moliwo czstszych zapale drg rodnych
- konieczno regularnych wizyt u lekarza
- moliwo niezauwaalnego wypadnicia wkadki
- po usuniciu wkadki nie od razu mona zaj w ci

Antykoncepcja hormonalna
W chwili obecnej jest najskuteczniejsz metod zapobiegania ciy, jeli tylko stosowana jest prawidowo. Tabletki antykoncepcyjne zawieraj odpowiednio dobrane dawki syntetycznych hormonw pciowych, ktre na zasadzie sprzenia ujemnego zwrotnego hamuj w organizmie kobiety wydzielanie przez ukad podwzgrze-przedni pat przysadki mzgowej gonadotropin (FSH i LH), co hamuje owulacj, wywouje zmiany w bonie luzowej macicy uniemoliwiajce zagniedenie si zarodka oraz wpywa na zmian konsystencji luzu szyjkowego, ktry staje si nieprzenikliwy dla plemnikw.

Ze wzgldu na skad najpopularniejsze s tabletki antykoncepcyjne dwuskadnikowe, ktre zawieraj dwa hormony: estrogen i progestagen. Wskanik Pearla dla nich wynosi 0,05-0,5. Wrd tabletek antykoncepcyjnych dwuskadnikowych moemy wyodrbni piguki:
1. jednofazowe zawierajce sta dawk progestagenu i estrogenu,
2. niestosowane ju dwufazowe majce rne dawki hormonw zalenie od dnia cyklu.
3. trjfazowe z tabletkami w trzech dawkach odpowiednich do kolejnych 3 tygodni cyklu.
Tabletki te kobieta zaywa si przez kolejne 21 dni, po czym robi 7-dniowa przerw w ich przyjmowaniu i w tym czasie pojawia si tzw. krwawienie z odstawienia.

Zalety tabletki dwuskadnikowej:
- z reguy nie wpywa na aktywno seksualn, a czasem korzystnie libido si zwiksza
- w cyklu po odstawieniu tabletek mona ju zaj w ci
- dochodzi do uregulowania miesiczek, ktre dodatkowo staj si mniej obfite zmniejszaj ryzyko nowotworw jajnika i trzonu macicy
- zabezpieczaj dziki estrogenom przed osteoporoz.

Wady tabletki dwuskadnikowej:
- naley zaywa je codziennie o staej porze,
- ominicie jednej dawki moe osabi dziaanie antykoncepcyjne
- dostpne s na recept.

Od 2004 r. w Polsce dostpne s plastry antykoncepcyjne dziaajce w oparciu o nowoczesny przezskrny system terapeutyczny TTS (ang. Transdermal Therapeutic System), ktre przykleja si na poladkach, dolnej czci brzucha oraz na zewntrznych powierzchniach ramion i na barkach. Jeden plaster dziaa przez 7 dni, a wic co tydzie kobieta musi zmieni plaster na nowy. Cykl obejmuje trzy zmiany plastrw, po ktrych nastpuje 7 dni bez plastra, kiedy to pojawia si krwawienie. Wskanik Pearla 1,0.
Zalety plastra s takie same jak tabletki dwuskadnikowej, a dodatkowymi zaletami jest to, e wymaga zmiany tylko raz na tydzie i zawiera mniejsze dawki hormonw, poniewa trafiaj one bezporednio przez skr do oglnego krenia krwi.
Wady to:
- moliwo podranienia skry
- jest przeciwwskazany u kobiet z nadwag i otyoci, bo jest u nich mniej skuteczny.

Tabletki i plastry antykoncepcyjne dostpne s na recept, poniewa przepisa je moe tylko lekarz po zbadaniu kobiety i wykluczeniu przeciwwskaza do antykoncepcji hormonalnej. Podczas antykoncepcji hormonalnej kobieta nie powinna pali papierosw, bo zwiksza to ryzyko wystpienia chorb ukadu sercowo-naczyniowego (choroby zakrzepowo-zatorowej, choroby wiecowej, zawau serca, udaru mzgu).
Przeciwwskazania do hormonalnych rodkw antykoncepcyjnych to m. in.:
1. choroby serca, nadcinienie ttnicze, udar mzgu,
2. zakrzepowe zapalenie y lub inne zaburzenia zakrzepowo-zatorowe
3. zaburzenia krzepliwoci krwi
4. dugotrwae unieruchomienie
5. powane choroby wtroby
6. migrena z aur ogniskow
7. rozpoznany rak piersi lub jego podejrzenie
8. niewyjanione krwawienia z drg rodnych
9. cia

Najczstsze dziaania niepodane to m. in.:
1. podwyszenie cinienia
2. obrzki
3. powikszenie piersi i tkliwo
4. krwawienia lub plamienia
5. nudnoci, wymioty
6. bl gowy, zmiany nastroju
7. zmiany libido
Objawy te czsto ustpuj po zmianie preparatu na inny.

Na naszym rynku s rwnie preparaty jednoskadnikowe zawierajce tylko jeden hormon – progestagen, ktry hamuje owulacj i zagszcza luz szyjkowy. Preparaty te dostpne s w postaci tabletek doustnych i iniekcji dominiowych. Wskanik Pearla dla tabletek wynosi 1-4, a dla iniekcji 0,3-1,2.

Zalety preparatw gestagenowych:
- s idealne s dla kobiet karmicych piersi, dla ktrych przeciwwskazane s tabletki dwuskadnikowe, poniewa zawarty w nich estrogen moe zmniejsza laktacj i zmienia skad pokarmu,
- mog by rwnie stosowane przez kobiety z przeciwwskazaniami zdrowotnymi do estrogenw,
- tabletki zaywa si codziennie bez robienia przerwy midzy kolejnymi opakowaniami leku, natomiast iniekcje podaje si co 10-12 tygodni.

Wady preparatw gestagenowych:
- naley bardzo pilnowa pory zaywania tabletki gestagenowej – ju 3-4 godzinne opnienie w jej zayciu moe osabi dziaanie antykoncepcyjne
- podczas dugotrwaego stosowania iniekcji wzrasta ryzyko osteoporozy, a po ich zakoczeniu odzyskanie podnoci moe trwa nawet do roku,
- mog wywoywa nieregularne plamienia, krwawienia, nudnoci
- dostpne na recept

Antykoncepcja postkoitalna czyli po stosunku
W wyjtkowych sytuacjach, kiedy doszo do stosunku seksualnego bez zabezpieczenia (np. gwat, pkniecie prezerwatywy) i kobieta obawia si, e zajdzie w ci, mona zastosowa tzw. piguk po stosunku, ktra zawiera du dawk progestagenu, ktry zagszcza luz szyjkowy utrudniajc penetracj plemnikw oraz wywouje zmiany w bonie luzowej macicy uniemoliwiajce implantacj zapodnionej komrki jajowej. Wane jest, eby tabletk zay w cigu 1 godziny kontaktu seksualnego, a drug po 12 godzinach od pierwszej, cho producent dopuszcza zastosowanie ich w cigu 72 godzin. W cigu miesica nie naley zaywa wicej ni 4 tabletki.
Jednoczenie, jeli kobieta jest ju w ciy (nawet, gdy o tym nie wie), to piguka ta nie wywoa poronienia i nie bdzie mie niekorzystnego wpywu na pd. Wskanik Pearla wynosi 5.

Zalety antykoncepcji postkoitalnej:
- jest to jedyna metoda zapobiegania ciy po stosunku bez zabezpieczenia

Wady antykoncepcji postkoitalnej:
- bardzo zaburza gospodark hormonaln kobiety poniewa zawiera du dawk progestagenu
- nie nadaje si jako metoda antykoncepcji do regularnego stosowania
- nie daje stuprocentowej pewnoci
- dostpna na recept.

lek. med. Ewa Pakua - "Bez Recepty" - 04/2006 i 05/2006